เฉลย

๑. จงตอบคำถามต่อไปนี้

ก. ผู้ป่วยหญิงมาด้วยอาการประจำเดือนมีสีดำกลิ่นเหม็นมาก สีจางเหมือนน้ำชานหมาก ผู้ป่วยเป็นโรคอะไร จงบอกชื่อโรคมาเพียงหนึ่งเดียว

ตอบ โลหิตระดูร้าง

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๑ บทที่ ๘ โรคโลหิตระดูสตรี คัมภีร์มหาโชตรัต หน้า ๙๖

๔.๑ โลหิตระดูร้าง เมื่อจะบังเกิดโลหิตระดูมิได้มาตามปกติ บางทีดำและมีกลิ่นเหม็นเน่าบางทีจาง ดุจน้ำชานหมาก บางทีใสดุจน้ำคาวปลา บางทีขาวดุจดังน้ำซาวข้าว กระทำให้เจ็บปวด เป็นไปต่างๆ ครั้นเป็นนานเข้ามักกลายเป็นมานโลหิต

ข. จงเลือกยาที่ใช้ในการรักษาเพียง๑ข้อ(๕คะแนน)

ยาแก้ระดูขัด

ยาประสะการบูร

ยาเหลืองโสฬส

ยาดองแก้สตรีอยู่ไฟไม่ได้

ตอบ ยาแก้ระดูขัด

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๑ บทที่ ๘ โรคโลหิตระดูสตรี คัมภีร์มหาโชตรัต หน้า ๙๘

ยาแก้ระดูขัด

หัวดองดึง ๘ บาท รากเจตมูลเพลิง ดอกดีปลี เทียนขาว หนักอย่างละ ๑ บาท บดเป็นผงละลายสุรากิน

สรรพคุณ แก้ขัดระดูปีหนึ่งหรือ ๒ ปี โลหิตที่ตกค้างอยู่นั้นมักกลายเป็นมานโลหิต มานหิน มานน้ำ เป็นริดสีดวงต่างๆ ได้

ค. ผู้ป่วยหญิงมาด้วยอาการ มีไข้ สะบัดร้อนสะบัดหนาวในคัมภีร์มหาโชตรัตคนไข้เป็นโรคอะไรบอกมาหนึ่งชื่อเท่านั้น

ตอบ โลหิตระดูอันบังเกิดแต่เส้นเอ็น เมื่อใกล้จะมีระดูมานั้น ให้เป็นดุจดังไข้จับ ให้สะบัดร้อนสะบัดหนาว ปวดศีรษะมาก ครั้นพอมีระดูออกมาแล้ว อาการก็หายไป

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๑ บทที่ ๘ โรคโลหิตระดูสตรี คัมภีร์มหาโชตรัต หน้า ๙๔

๑.๔ โลหิตระดูอันบังเกิดแต่เส้นเอ็น เมื่อใกล้จะมีระดูมานั้น ให้เป็นดุจดังไข้จับ ให้สะบัดร้อนสะบัดหนาว ปวดศีรษะมาก ครั้นพอมีระดูออกมาแล้ว อาการก็หายไป

ง. จงบอกตัวยาในตำรับยาบำรุงธาตุมา ๕ ตัว โดยเลือกจากในตัวเลือก

ผิวมะกรูด

เทียนขาว

เถาสะค้าน

สมุลแว้ง

ว่านน้ำ

ดีปลี

หัวแห้วหมู

ผักแพวแดง

ตอบ ดีปลี เถาสะค้าน หัวแห้วหมู ผิวมะกรูด ว่านน้ำ

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๑ บทที่ ๘ โรคโลหิตระดูสตรี คัมภีร์มหาโชตรัต หน้า ๙๗

ยาบำรุงไฟธาตุ

ดอกดีปลี รากช้าพลู เถาสะค้าน รากเจตมูลเพลิง เหง้าชิงแห้ง ผลผักชี ว่านน้ำ หัวแห้วหมู พิลังกาสา บอระเพ็ด ผิวมะกรูด ยาทั้งนี้ หนักสิ่งละ ๑ ส่วนเสมอภาค บดเป็นผง ละลายน้ำส้มซ่า รับประทานครั้งละ ๑ ช้อนกาแฟ ๓ เวลา ก่อนอาหาร

สรรพคุณ กินบำรุงไฟธาตุให้บริบูรณ์