เฉลย

๑. คนไข้ชายอายุ ๕๐ ปี เดินทางมาพบหมอด้วยอาการขอบตาเขียว หน้าเขียว ใจสั่น บางทีให้ถอนหายใจฮึดฮือ หมอได้ทำการตรวจเพิ่มเติมพบว่า มีเม็ดผุดสีดำที่ร่างกาย เป็นวงเท่าใบพุทรา

ก. คนไข้เป็นโรคใด โรคนี้อยู่ในคัมภีร์อะไร

ตอบ ลมกาฬสิงคลี

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๒ บทที่ ๖ โรคลม คัมภีร์ชวดาร หน้า ๓๖

ลมมีพิษมาก ๖ จำพวก ดังนี้:-

๑. ลมกาฬสิงคลี จับให้หน้าเขียว ขอบตาเขียว บางทีจับให้ใจสั่น บางทีให้ถอนหายใจฮึดฮือบางทีดิ้นดุจปลาถูกตี ให้ผุดเป็นวงดำ เป็นวงเขียว วงเหลือง เท่าใบพุทรา เท่าแว่นน้ำอ้อยงบ กำหนด ๓ วัน

ข. โรคนี้จัดอยู่ในประเภทใด

ตอบ ลมมีพิษมาก ๖ จำพวก

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๒ บทที่ ๖ โรคลม คัมภีร์ชวดาร หน้า ๓๖

ค. คนไข้ที่เป็นโรคนี้จะมีอายุกี่วัน สาเหตุของโรคนี้คือ

ตอบ ๓ วัน

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๒ บทที่ ๖ โรคลม คัมภีร์ชวดาร หน้า ๓๖

ง. ลมให้โทษแก่มนุษย์คือ

ตอบ ๑. ลมอุทธังคมาวาตา พัดขึ้นเบื้องบน ตั้งแต่เหนือสะดือ ถึงศีรษะ

๒. ลมอโชคมาวาตา พัดลงเบื้องต่ำ ตั้งแต่ได้สะดือ ถึงปลายเท้า

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๒ บทที่ ๖ โรคลม คัมภีร์ชวดาร หน้า ๓๖

๑. คัมภีร์ชวดาร กล่าวถึง

ในคัมภีร์นี้กล่าวถึงลมที่บังเกิดโทษแต่มนุษย์ทั้งหลายจะเกิดสรรพโรคต่างๆ ก็อาศัยโลหิตและลมบังเกิด โทษให้ถึงตาย เป็นอันมากนั้น เพราะแพทย์มิได้กำหนดรู้อุปมาเหมือนนายเรืออันประมาทในท้องมหาสมุทร ลมพัดเรือแตกอับปางก็เป็นเหยื่อแก่มัจฉา เป็นอันมาก ลมที่ให้โทษแก่มนุษย์ คือ

๑. ลมอุทธังคมาวาตา พัดขึ้นเบื้องบน ตั้งแต่เหนือสะดือ ถึงศีรษะ

๒. ลมอโชคมาวาตา พัดลงเบื้องต่ำ ตั้งแต่ได้สะดือ ถึงปลายเท้า

จ. ที่ตั้งแห่งฐานลมทั้งหลายคือ

ตอบ ลมอัมพฤกษ์ และลมอัมพาต

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๒ บทที่ ๖ โรคลม คัมภีร์ชวดาร หน้า ๓๖

ลมเกิดขึ้นในทิศเบื้องต่ำ คือ ลมอัมพฤกษ์และลมอัมพาต ลมทั้ง ๒ นี้ บังเกิดแต่ปลายแม่เท้าไป ตราบเท่าเบื้องบน ทำให้หวาดหวั่นไหวไปทั่วทั้ง ๖ สรีระกาย ย่อมถึงแก่พินาศเป็นอันมาก ลมอัมพฤกษ์ และลมอัมพาตทั้ง ๒ นี้ เป็นที่ตั้งแห่งฐานลมทั้งหลาย อันบังเกิดขึ้นได้วันละ ๑๐๐ และ ๑,๐๐๐ ครั้ง

ฉ. จงบอกชื่อตำรับยาที่ใช้ในการรักษามา ๑๐ ตำรับ

ตอบ ยารักษาลมที่สำคัญ (ยาแก้ลม)

๑. ยาจิตรารมณ์

๒. ยากล่อมอารมณ์

๓. ยาวาตาพินาศ

๔. ยาเขียวประทานพิษ

๕. ยาชุมนุมวาโย

๖. ยามหาสมมิทธิ์ใหญ่

๗. ยาหอมสรรพคุณ

๘. ยาสมมิทธิ์น้อย

๙. ยานัตถุ์ธนูกากะ

๑๐. ยาประสะการบูร

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๒ บทที่ ๖ โรคลม คัมภีร์ชวดาร หน้า ๓๘