เฉลย

๑. ผู้ป่วยมีอาการ ให้อุจจาระแดงดังโลหิตเน่า และมีเสมหะระคน บางทีเขียวดังใบไม้ เป็นมาเรื้อรัง

ก. จงบอกชื่อโรค

ตอบ รัตตธาตุอติสาร

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๒ บทที่ ๔ โรคฝีภายใน คัมภีร์อติสาร หน้า ๒๖

๓. รัตตธาตุอติสาร เกิดแต่กองปถวีธาตุ มีเกศาเป็นต้น มัตถเกมัตถลุงคังเป็นที่สุด อาการและประเภทมักให้ลงประมาณมิได้ ให้อุจจาระแดงดังโลหิตเน่า และมีเสมหะระคน บางทีเขียวดังใบไม้

ยาแก้รัตตธาตุอติสาร ลูกจันทน์เทศ ลูกเบญกานี กฤษณา จันทน์ทั้ง ๒ กำยาน สีเสียดทั้ง ๒ ชันตะเคียน พริกไทย ขิง มาดเหลือง เอาเสมอภาค บดเป็นผงละเอียดทำแท่งไว้ ละลายน้ำครั่งก็ได้ น้ำฝางก็ได้ กินแก้รัตตธาตุอติสารและอติสารทั้งปวงหายวิเศษนัก

ข. เกิดจากสมุฏฐานใด

ตอบ เกิดแต่กองปถวีธาตุ

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๒ บทที่ ๔ โรคฝีภายใน คัมภีร์อติสาร หน้า ๒๖

ค. จงบอกชื่อตำรับยาที่ใช้รักษา

ตอบ ยาแก้รัตตธาตุอติสาร

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๒ บทที่ ๔ โรคฝีภายใน คัมภีร์อติสาร หน้า ๒๖

ง. จงบอกตัวยาในตำรับยาข้อ ค มา ๕ ตัว

ตอบ ลูกจันทน์เทศ ลูกเบญกานี กฤษณา จันทน์ทั้ง ๒ กำยาน สีเสียดทั้ง ๒ ชันตะเคียน พริกไทย ขิง มาดเหลือง เอาเสมอภาค

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๒ บทที่ ๔ โรคฝีภายใน คัมภีร์อติสาร หน้า ๒๖

จ. จงบอกชื่อน้ำกระสายยา

ตอบ ละลายน้ำครั่งก็ได้ น้ำฝาง

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๒ บทที่ ๔ โรคฝีภายใน คัมภีร์อติสาร หน้า ๒๖

ฉ. จงบอกวิธีการใช้ยา

ตอบ บดเป็นผงละเอียดทำแท่งไว้ 1 ช้อนชา ก่อนอาหาร ๓ เวลา

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๒ บทที่ ๔ โรคฝีภายใน คัมภีร์อติสาร หน้า ๒๖