เฉลย

๑. ผู้ป่วยอายุ ๖๒ ปี มีอาการปวดตามร่างกาย เจ็บไปทั้งตัว เกิดตะคริวขึ้นมาแต่แม่เท้าขึ้นตามลำเส้นตะคริว ทำให้ปวด สะดุ้งทั้งตัว เสียดชายโครงทั้งสอง ขบไปทั่วทั้งตัว

ก.ผู้ป่วยเป็นโรคอะไร อยู่ในคัมภีร์ใด

ตอบ โรคกระษัยเสียด ในคัมภีร์กระษัย

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๒ บทที่ ๓ โรคความสึกหรอของร่างกาย คัมภีร์กระษัย หน้า ๒๐

๑๔. กระษัยเสียด เกิดเพื่อลมตะคริวขึ้นมาแต่แม่เท้า ขึ้นตามลำเส้นตะคริว ทำให้ปวด สะดุ้งทั้งตัวแล้วขึ้นเสียดเอาชายโครงทั้ง ๒ ให้ร้องดังจะขาดใจ บางทีให้ขบไปทั่วทั้งตัว ถ้าจะรักษาให้นวดเสียก่อน ให้ คลายแล้วจึงแต่งยาให้กิน

ข. สาเหตุของโรค

ตอบ ร่างกายเกิดความสึกหรอ จะบังเกิดอาการเจ็บป่วย ต่างๆ

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๒ บทที่ ๓ โรคความสึกหรอของร่างกาย คัมภีร์กระษัย หน้า ๑๙

ค.ในการรักษา จะต้องทำอย่างไรก่อนจ่ายยา

ตอบ นวดเสียก่อนให้คลาย แล้วจึงแต่งยาให้กิน

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๒ บทที่ ๓ โรคความสึกหรอของร่างกาย คัมภีร์กระษัย หน้า ๒๐

ง. ถ้าใช้ยาสามัญประจำบ้าน ในการรักษาอาการนี้ควรใช้ยาสามัญประจำบ้านตำรับใด

ตอบ ยาประสะเจตพังคี

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๒ การใช้ยาเฉพาะโรค บทที่ ๑๐ หน้า ๑๓๙

๑. ยาประสะเจตพังคี

วัตถุส่วนประกอบ ดอกจันทน์ ลูกจันทน์ ลูกกระวาน ใบกระวาน กานพลู กรุงเขมา รากไคร้เครือ การบูร ลูกสมอทะเล พญารากขาว เปลือกหว้า เกลือสินเธาว์ หนักสิ่งละ ๑ ส่วน พริกไทยล่อน บอระเพ็ด หนักสิ่งละ ๒ ส่วน ข่า หนัก ๑๖ ส่วน ระย่อม หนัก ๒ ส่วน เจตพังคี หนัก ๓๔ ส่วน

วิธีทำ ต้มรับประทาน ๓ เวลาก่อนอาหาร

ขนาดรับประทาน ครั้งละ ๑ ช้อนกาแฟ

สรรพคุณ แก้กระษัยจุกเสียด

จ. จงบอกส่วนประกอบของตำรับในข้อ ง. มา ๕ ชนิด

ตอบ ลูกจันทน์ ดอกจันทน์ ลูกกระวาน ใบประวาน กานพลู กรุงเขมา รากไคร้เครือ ลูกเสมอทะเล การบูร พญารากขาว เปลือกหว้า เกลือสินเธาว์ พริกไทยล่อน บอระเพ็ด ข่า ระย่อม เจตพังคี

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๒ การใช้ยาเฉพาะโรค บทที่ ๑๐ หน้า ๑๓๙

ฉ. จงบอกวิธีปรุงและวิธีใช้

ตอบ ต้มรับประทาน ๓ เวลาก่อนอาหาร ครั้งละ ๑ ช้อนกาแฟ

ข้อมูลอ้างอิง เวชกรรมไทย ๒ การใช้ยาเฉพาะโรค บทที่ ๑๐ หน้า ๑๓๙